Iš ciklo „Poeto šimtmetis“: Susitikimai

200px-AnnaboharewiczSusitikime ir susipažinkime! Birželio 10-11dienomis Vandžiogaloje, minint 100-ąsias Česlovo Milošo gimimo metines, viešės viešnia iš Lenkijos Elko miesto. Tai žinoma rašytoja publicistė, nusipelniusi Lenkijos kultūrai visuomenininkė Anna - Jadvyga Boharewicz – Richter, puikiai pažįstanti mūsų kraštą , gerai žinanti miestelio istoriją ir jo gyventojų likimus. Tai iliustruoja tikrai įdomus viešnios laiškas (originalo kalba):

Drogi Panie Ryszardzie, spotkanie z Panem było przypadkiem, przeznaczeniem, losem, czy wolą słynącej cudami figury Ukrzyżowanego Chrystusa, przed którą, w 1940 roku, po majowym nabożeństwie z koleżankami z klasy, na kolanach, okrążałam ołtarz, prosząc Boga o miejsce na ziemi i własny dom. Miałam wówczas trzynaście lat. Widziałam jak na śmierć byli pędzeni przez Niemców Żydzi i słyszałam śtrzały... Ten widok powtarzał się w snach... Rozpoczęła się okrutna XX wieku wojna. Za nim skończyłam 6 klas szkoły powszechnej uczyłam się w czterech szkołach. W Ongirach (Angiriai), gdzie urodziłam się poszłam do szkoły i nie znałam ani jednego słowa języka litewskiego.

Tam byłam lenke - Polka i tam nie pamiętam kiedy i w jaki sposób nauczyłam się języka litewskiego. W Użumiszkach, w okresie czterech miesięcy, z nauką posunęłam się do przodu. Lekcje religii nauczał ks. Gabrys Na pożegnanie od nauczycielki Jadwigi Prieżgintaite otrzymałam obrazek Chrystusa w Grójcu z dedykacją: "Gerutei Jadytei Melskis ir mylek Tą, kuris Tawe taip myli. Tavo mokytoja J. Prieżgintaite 1938m.II.17d. Użumiśkiai"
Skończyłam cztery klasy szkoły podstawowej w Stankunach. Na lekcje religii przyjeżdżał ks. Keturakis. Otrzymałam książkę "Naujoji Lietuva" z dedykacją:"Stankunu pradżios mokyklos baigusiai Jadvygai Bohareviciutei Lietuvos Niepriklausomybes 20 -ties metu sukakciai atminti svietim Vadovybes skiria sia dovana, linkedama toliau plesti mokykloje igitas żinias, myleti visa, kas grażu ir gera, ir visas jegas aukoti Tevynei Lietuvai" Podpisali: Swietimo ministras, Pradzios mokslo depertamento direktorius. Kokyklu inspektorius ir Mokyklos vedejas Petras Pumputis 1938 m. spaliu men. 30 d.
W kościele pw. Św. Trójcy w Wędziagole przystąpiłam z bratem Władkiem do Pierwszej Komunii Św. w języku litewskim i na pamiątkę otrzymałam obrazek z dedykacją: Bochareviciutei Jadzei Pirmosios śv. Komunijos ATMINCIAI Vandziogalos bażnycioje 1938.VII. 22 d. kun. Gabrys.Spowiedałam się w języku litewskim, a pokutę odbywałam w języku polskim. W tym okresie kilka razy widziałam drganie ołtarza. Wówczas ludzie, którzy byli w kościele, padali na kolana i głośno modlili się... Ten fakt różnie był komentowany.
W okresie okupacji Sowieckiej rodzice przygotowali do Pierwszej Komunii Św. moją siostrę Wandę, brata Karola i sierotę chłopca, który krowy pasł, zdali egzamin w języku polskim, gdyż nie chodzili do szkoły i nie znali języka litewskiego. Ja z bratem przyjęliśmy również Sakrament Bierzmowania. Rodzice mieszkali w Hucie od lutego 1938 roku do 17 grudnia 1944 r. i związani byli ze świątynią w Wędziagole.
Piątą i szóstą klasę skończyłam w Wędziagole. Uczyła nauczycielka Ona Klumbiene. Klasa liczyła 17 osób. Na terenie szkoły rozmawialiśmy po litewsku, ale gdy przekroczyliśmy ogrodzenie mówiliśmy po polsku. Z tego okresu zachowało się zdjęcie wykonane w maju 1940 roku.
Chciałam odwiedzić miejsce urodzenia w Ongirach w gm. Jaswojnie, 17 km od Kiejdan. Pojechałam z siostrą Wandą, jej synem Mariuszem, moim synem Arturem i wnukiem Łukszem. Łukasz, student II roku Politechniki Warszawskiej interesuje się przeszłością swoich bliskich. W Ongirach mieszka moja 88- letnia koleżanka ze szkoły podstawowej w dawnym majątku naszych rodziców. Mnie odżyły wszystkie wspomnienia. Czułam sie jak w świecie umarłych. W tym miejscu był zorganizowany kołchoz. Teraz wszystkie budynki rozpadają się stojąc, drzewa wysychają, buszują chwasty i krzaki... W Jaswojniach kosciół zamknięty, na plebanii pusto... Po drodze była jeszcze Wędziagoła. Siostrzeniec zatrzymał samochód przy kościele. Byłam zmęczona. 84 lata dają znac o sobie... Usiadłam z wnukiem na ławeczce, odpowiadałam na jego pytania, dzieliłam się wrażeniami. Wanda pobiegła szukać osoby, która otworzyłaby kościół. Dotarła do grobów rodziny Miłoszów i tam spotkała się z Ryszardem Jankowskim. I tak zaczęło się... Jestem ciekawa, czy kto odnajdzie siebie na tym zdjęciu naszej klasy i spotka się ze mną 10 lub 11 czerwca Wędziagole. Minęło tylko 70 lat...
Pozdrawiam serdecznie
Anna - Jadwiga Boharewicz – Richter

Tai dvi nuotraukos, kuriose 1940 metų gegužės mėnesį įamžinti VI klasės mokiniai...

  • A.J.Boharewicz

Iki susitikimo!

 

Jums negalima įvesti naujo komentaro. Norint komentuoti reikia užsiregistruoti.

Mūsų YOUTUBE kanalas

youtube

Mūsų draugai

logo l24 180x150

logo kurier 180
logo ltl 180

logo volskis 180

Katalijų leidiniai

 

Free Joomla! template by Age Themes